Κυριακή, 11 Νοεμβρίου 2007

οπότε ανοίγουμε συζήτηση για το ΘΕΑΜΑ;

οπότε ανοίγουμε συζήτηση για το ΘΕΑΜΑ;

Κώστας:
-Μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο, το 1948 "εφευρέθηκε" μια καινούργια επιστήμη, συντονιστική όλων των επιστημών που λεγόταν Κυβερνητική. Αυτή οριζόταν σαν ο "έλεγχος της επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων" και βασικό της χαρακτηριστικό ήταν ότι όλα τα δεδομένα των επιστημών περνούσαν από έναν κεντρικό υπολογιστή. Αυτό είχε σκοπό να επεμβαίνει στον τρόπο που επικοινωνούσαν οι άνθρωποι μεταξύ τους. Γνήσιο παιδί της κυβερνητικής ήταν το θέαμα όπου μ' έναν καινούργιο τρόπο "επαναανακαλύφθηκε", η δύναμη της εικόνας, η οποία ως τότε είχε μόνο έντεχνο χαρακτήρα. Αυτή η χρήση της εικόνας μετά το Β' παγκόσμιο πόλεμο είναι οριακό σημείο. Είναι το σημείο όπου φιλοσοφικά η κοινωνία χαρακτηρίζεται ως κοινωνία του "φαίνεσθαι". Παλιότερα ήταν στη βάση του "είναι" και με τον καπιταλισμό γύρω στο 1800 ήταν του "έχειν". Περνώντας στο "φαίνεσθαι" οι άνθρωποι έπρεπε να φαίνονται, μ' έναν συγκεκριμένο τρόπο ανεξάρτητα με το τι ήταν ή τι είχαν. Στην εξέλιξη αυτής της διαδικασίας, φτάνουμε στην δεκαετία του '60 όπου υπάρχει ένα τελειωμένο σχεδόν πλάσμα, ένα πρότυπο μεσολαβητή ανάμεσα στους ανθρώπους μέσω του οποίου επικοινωνούν και στο οποίο τείνουν πάντα. Αυτό θα μπορούσε να οριστεί σαν θέαμα, μια εικόνα δηλαδή όπου επιτρέπονται τα πάντα, αφομοιώνονται τα πάντα όπου τα πρότυπα αλλάζουν ανάλογα τον καιρό. Οι αλλαγές βέβαια των προτύπων είναι τελείως επιφανειακές, γιατί αυτά κινούνται μέσα στα περιορισμένα πλαίσια του θεάματος και δεν υπάρχει καμία διάθεση ανατροπής οποιασδήποτε μορφής καταπίεσης και εκμετάλλευσης. Το θέαμα δηλαδή δεν ήρθε βέβαια να ανατρέψει, αλλά να επιτείνει και να επιταχύνει κάποιες διαδικασίες που προϋπήρχαν.
Π.χ. το θέαμα αλλάζει τον τρόπο που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονταν το εμπόρευμα και τις εμπορευματικές σχέσεις, με μια ολόκληρη φιλοσοφία όπου δεν υπάρχει πια μόνο μια αντιληπτή χρηματική συναλλαγή, αλλά και ένα ασυνείδητο σπρώξιμο στην κατανάλωση με διαδικασίες που δεν είναι άμεσα αντιληπτές. Έτσι σήμερα, οι εμπορευματικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων δεν αφορούν μόνο το χρήμα και την κίνηση της συναλλαγής, αλλά μια ολόκληρη φιλοσοφία που αφορά τα πάντα γύρω από τον άνθρωπο. Η ιατρική έχει φτάσει στο σημείο να βάζει τιμή στα ανθρώπινα όργανα κι αυτό είναι πλέον μια φυσιολογική συνθήκη. Με λίγα λόγια ο άνθρωπος βιώνει το εμπόρευμα τόσο συνειδητά, όσο και ασυνείδητα μέσω της εικόνας μ' έναν τρόπο που διαχέεται σε κάθε του κίνηση και προσφέρει τα μέγιστα στην κοινωνία εξατομίκευσης που ζούμε.

Μανώλης:
-Δεν έχουμε ξεκαθαρίσει όμως τι εννοεί ο καθένας μας θέαμα. Εγώ είπα ότι δεν είναι μόνο η εικόνα.

Κώστας:
-Για να το ξεκαθαρίσω, εγώ είπα ότι έτσι κι αλλιώς η κοινωνία είχε ρόλους κι από πριν, αλλά αυτοί με την αποθέωση της εικόνας προτυποποιήθηκαν. Είχαμε ξαφνικά την εικόνα του ρόλου. Ένα τρίτο πλάσμα μέσω του οποίου επικοινωνούν οι άνθρωποι. Ακόμα και με τη φύση επικοινωνούν μέσω της αναπαράστασης της. Η εικόνα μειώνει τη δύναμη της πραγματικότητας, δίνοντας σου μια αναπαράσταση αυτού που θες να βιώσεις, γεννώντας σου συναισθήματα, υποβιβάζοντας την αληθινή επαφή, τις αισθήσεις. Βλέπεις τον άλλο διαρκώς μέσα από ένα πρίσμα.

Μανώλης:
-Λοιπόν εγώ διάβαζα ένα βιβλίο, που λέγεται "τέχνη και μαζική κουλτούρα" το οποίο το έχουν γράψει το '48 όπου δεν υπήρχε τηλεόραση, ούτε το Χόλυγουντ έτσι όπως το ξέρουμε σήμερα. Σ' αυτό το βιβλίο η έννοια της μαζικής κουλτούρας αναλύει τον πολιτισμό μας στην μεταβατική περίοδο μεταξύ του "είναι" και του "φαίνεσθαι". Έτσι θέλω να πω πως η μαζική κουλτούρα δηλαδή η βιομηχανοποίηση της τέχνης προηγήθηκε της αποθέωσης του θεάματος. Η κυριαρχία δηλαδή μετέτρεψε την τέχνη σε προϊόν, περνώντας την έτσι σε μια άλλη σφαίρα.

Κώστας:
-Να περιορίσουμε το θέαμα στην τέχνη όμως:

Μανώλης:
-Όχι, απλώς προσπαθώ να κάνω μια σύνδεση με την προηγούμενη κουβέντα, που κάναμε, το πως ορίσαμε εμείς την "τέχνη", πως είναι για μας.

Κώστας:
-Πάνω σ' αυτό που είπες θέλω να πω πως από τη στιγμή που οι άνθρωποι συμπεριφέρονται σαν μάζα κι αυτό χαρακτηρίζει τον λόγο και τις πράξεις τους, τότε δεν υπάρχει τέχνη στην ουσία. Η μάζα και η τέχνη είναι αντιθετικές έννοιες από τη ρίζα τους.

Μανώλης:
-θέλω να πω πως η τέχνη στις αρχές του αιώνα π.χ. ο ιμπρεσιονισμός ήτανε η πρωτοπορία. Δηλαδή αυτά τα κινήματα ήταν αυτό που υπήρχε, η τέχνη. Σήμερα δεν υπάρχει αυτό, κάποιος να είναι σημαντικός τόσο ώστε να δημιουργήσει ένα ρεύμα. Σήμερα όταν λες τέχνη εννοείς τον κινηματογράφο, την μουσική βιομηχανία...

Κώστας:
-Δηλαδή εννοείς ότι υπήρχε μια παράλληλη κίνηση τέχνης και μαζικής κουλτούρας, αλλά σήμερα αυτά τα δύο είναι το ίδιο. Τέχνη είναι η μαζική κουλτούρα, ενώ τότε δεν ήταν. Ωστόσο εγώ πιστεύω πως πρέπει να μιλήσουμε για την εξέλιξη του θεάματος. Για το πως κατέληξε η τέχνη σήμερα να μην νοείται πέρα από το εμπόρευμα, κάθε δημιουργία να αποβλέπει στην εμπορικότητα της.
______________________________________
Πριν: Βλέπε τα πράγματα κατά πρόσωπο
Μετά: Βλέπε μπροστά σου μόνο πράγματα

Η επιτυχία της κάθε μορφής δημιουργίας να καθορίζεται από τις πωλήσεις της. Θεωρείται πιο οικουμενικός καλλιτέχνης αυτός που πουλάει περισσότερα, πιο δικαιωμένος. Οι πωλήσεις είναι μέτρο αξίας. Κάποιος που θέλει να δημιουργήσει έξω από τους όρους που επιβάλλει το θέαμα, δεν του επιτρέπεται. Το θέαμα είναι μια κυριαρχική κατάσταση. Οι συνθήκες είναι τέτοιες που δεν μπορεί κάποιος να καλύψει τα έξοδα της έκφρασης του. Και για να μάθεις κάτι και για να το στήσεις κάπου. Δεν στο επιτρέπει η μονοκρατορία του θεάματος. Υπάρχουν βέβαια "εκκεντρικοί" που λειτουργούν μέσα από το θέαμα, αλλά αφού αμείβονται και γίνεται αποδεκτή η εκκεντρικότητα τους, δεν μπορούν με κανένα τρόπο να θίξουν τη δομή αυτού στο οποίο συμμετέχουν. Μπορείς να πεις "δεν θέλω να κερδίζω από αυτό πολλά" αλλά δεν μπορείς να πεις "δεν κερδίζω τίποτα". Το θέαμα μπορεί να δεχτεί οποιαδήποτε πολεμική στην ίδια του την ουσία, να βγεις και να το κατακρίνεις, εφόσον λειτουργείς μέσα σ' αυτό. Απλά χαμογελάει γιατί εσύ στην δομή του το δέχεσαι. Μπορείς να δημιουργήσεις κάτι το οποίο να αντιτίθεται πλήρως στο θέαμα, στην διαδικασία του. Μπορείς να φτιάξεις μια ταινία που να πλήττει τη λογική του θεάματος ουσιαστικά, αλλά την έχεις δείξει σε μια αίθουσα που την έχεις πληρώσει, πληρώνουν αυτοί που τη βλέπουν. Είσαι έτσι εκ των πραγμάτων αφομοιωμένος.

πηγη:http://disobey.net/wxra/

Δεν υπάρχουν σχόλια: